Samen werken is samen bouwen aan kwaliteit

4 april 2025

Vinger opsteken verboden

The Classroom Experiment

In 2010 werd op BBC2 The Classroom Experiment uitgezonden. Tijdens dit experiment onderzocht professor Dylan William het effect van eenvoudige aanpassingen in de les. Een van de aanpassingen die hij deed was het “niet opsteken van de vinger”, om zo de betrokkenheid van de leerlingen te vergroten.

Voordelen van geen vinger opsteken

Er zijn verschillende voordelen te noemen van het niet meer de vinger op laten steken na een klassikale vraag:

  • Iedereen denkt na over het antwoord en leert dus van het moment.
  • Iedereen moet moeite doen en kan zich dus niet onttrekken aan de les.
  • Iedereen kan laten zien dat hij/zij het antwoord weet. Dat geeft een trots gevoel en is goed voor het zelfvertrouwen.
  • Door een alternatief te gebruiken, waarbij iedereen actief meedoet, kun je als leer-kracht snel controleren of alle leerlingen de leerstof begrepen hebben.

Alternatieven voor vinger opsteken

Als je je leerlingen verbiedt hun vingers op te steken na een klassikale vraag, hoe krijg je dán antwoord?

Wisbordjes

Wisbordjes zijn plastic bordjes waarop de leerlingen hun antwoord met een uitwisbare stift schrijven en het daarna aan de leerkracht laten zien. Iedere individuele leerling wordt op deze manier geactiveerd. Bovendien heb je als leerkracht direct zicht of echt iedereen heeft begrepen wat je zojuist hebt uitgelegd. Je kunt hierbij differentiëren door de instructie onafhankelijke leerlingen een moeilijkere variant van de vraag te geven. Wisbordjes kun je kopen, maar ook zelf maken. Onderwijswereld-PO maakte mooie voorbeelden voor het metriek stelsel.

Het beurtenbakje

Het andere alternatief is de inzet van een beurtenbakje. Hierin zitten houten ijsstokjes, waarop je de namen van de leerlingen hebt geschreven. Na instructie (IK fase) stel je steeds een vraag en roer je zachtjes door de ijsstokjes. Na voldoende denktijd pak je een stokje gepakt en noem je de naam van de leerling. Na de vraag (en het antwoord) gaat het stokje weer terug in het beurtenbakje. Kinderen weten dat ze opnieuw de beurt kunnen krijgen.

Gemarkeerde stokjes

Je kunt de stokjes markeren door de rand bovenaan te kleuren. Zet het stokje op de kop terug en je ziet eenvoudig welke leerlingen nog geen beurt hebben gehad, zonder dat de leerlingen dit merken.

Smokkelstokje

Je kunt gebruik maken van het zogenoemde “smokkelstokje”. Bij de derde beurt trek je weer een stokje, maar in plaats van de naam te lezen die erop staat, zeg je de naam van een instructie afhankelijke of gevoelige leerling. Doordat deze het antwoord al twee keer heeft gehoord, kan hij/zij ook een goed antwoord geven en op deze manier een succeservaring opdoen.

Schoudermaatjes

Je kunt je leerlingen individueel laten nadenken, maar je kunt ze ook laten samenwerken in tweetallen. Leerlingen horen zo ook het antwoord of de oplossingsstrategie van hun schoudermaatje. Ook verwoorden ze zo hun gedachten hardop, waardoor ze zich de leerstof beter eigen maken. Bovendien krijgen ze feedback op hun eigen antwoord of strategie.

Wat als een leerling het antwoord niet weet?

Dan kun je de Teach-Like-a-Champion-techniek Weet niet, geldt nietinzetten. Er zijn vier basis-vormen:

  1. De leerkracht geeft het antwoord; de leerling, die de beurt had, herhaalt dit.
  2. Een andere leerling geeft het antwoord; de leerling, die de beurt had, herhaalt dit.
  3. De leerkracht geeft een aanwijzing; de leerling, die de beurt krijgt, geeft nu het goede antwoord.
  4. Een andere leerling geeft een aanwijzing; de leerling, die de beurt krijgt, geeft nu het goede antwoord.

Met deze techniek help je kinderen die het antwoord écht niet weten. Onzekere of onwillige kinderen ontneem je met deze techniek de kans om af te haken.

Wanneer wel vinger opsteken

Er zijn momenten waarop het toch handig is dat de kinderen hun vinger opsteken. Denk maar eens aan de volgende vragen:

  • Wie heeft er een ander antwoord?
  • Wie heeft dat ook weleens gehad?
  • Wat is jouw mening daarover?
  • Wie zou dat ook willen?
  • Wie denkt dat ook?

Handige downloads

Zelf maken?

https://www.canva.com

biedt je een prachtige tool om zelf (te leren) je eigen wisbordjes maken!

Terug naar het nieuwsoverzicht

Meer nieuws

  • Gouden weken ook voor rekenen

    Aan het begin van het schooljaar gaat veel aandacht naar routines zoals binnenkomen, opruimen, toiletbezoek en samenwerken. Ook een vak zoals rekenen vraagt om zulke vaste routines. De manier waarop leerlingen hun denkwerk…

  • Doelgericht inrichten

    Deze infographic van de Kennisrotonde is gemaakt voor het voortgezet onderwijs. Veel van de inzichten gelden ook voor kinderen in het primair onderwijs. We vertalen ze hieronder naar praktische tips voor een doelgericht ingericht…

  • Responsief lesgeven

    Goed onderwijs zie je niet alleen in een momentopname, je stuurt er voortdurend op. Het is een doorlopend proces van evalueren en bijsturen. Dit gebeurt altijd vanuit jouw vakmanschap en eigenaarschap. Dat is waar Triqs Educatief…

Samen aan de slag

Samen werken is samen bouwen aan kwaliteit!

Heeft u een onderwijsvraagstuk, of weet u nog niet precies welke ondersteuning past? Neem vrijblijvend contact met ons op; we denken graag met u mee.

Liever direct contact? Bel 038 - 466 15 70

Naar boven